Elektrik kaynaklı yangınlar, hem ev hem iş yeri yangınlarının en yaygın nedenleri arasındadır ve müdahalesi en çok hata yapılan yangın türüdür. Nedeni basittir: yanan şey görünürde bir cihaz veya panodur ama asıl tehlike, görünmeyen elektrik enerjisinin hala orada olmasıdır. Enerjili bir donanıma yanlış maddeyle müdahale eden kişi, yangına ek olarak ölümcül bir elektrik çarpması riskiyle karşı karşıya kalır.
Birinci Kural: Enerjiyi Kes
Elektrik yangınında ilk ve en önemli adım, mümkünse enerjinin kesilmesidir. Yanan cihazın fişini çekmek güvenliyse çekin; değilse sigorta panosundan ilgili devreyi, gerekiyorsa ana şalteri kapatın. Enerji kesildiği anda iki şey birden kazanılır: elektrik çarpması riski ortadan kalkar ve yangını besleyen kaynak durur. Küçük çaplı bir kablo veya cihaz yangını, enerji kesildikten sonra çoğu zaman kendiliğinden söner veya kolayca söndürülebilir hale gelir. İş yerlerinde bu kuralın ön şartı, pano ve şalter yerlerinin çalışanlarca bilinmesi ve pano önlerinin her zaman erişilebilir tutulmasıdır.
Asla Yapılmayacaklar
- Enerjili donanıma su dökmeyin. Su iletkendir; hem müdahale eden kişiyi çarpılma riskine sokar hem de arıza noktalarını çoğaltabilir.
- Köpüklü söndürücü kullanmayın. Köpük de su bazlıdır ve enerjili ekipmanda aynı riski taşır.
- Yanan cihaza çıplak elle dokunmayın, metal aletlerle müdahale etmeyin.
- Enerji kesilmeden pano kapağını açmaya zorlamayın; içeride ark oluşumu sürüyor olabilir.
Doğru Söndürücü Seçimi
Enerjinin kesilemediği veya kesildiğinden emin olunamadığı durumlarda yalnızca elektrik yangınlarına uygun, iletken olmayan söndürücüler kullanılmalıdır:
- Karbondioksitli (CO2) söndürücüler: Elektronik cihaz ve pano yangınları için ilk tercihtir; kalıntı bırakmaz, iletken değildir. Kullanırken kapalı ve dar alanlarda boğucu etkisine dikkat edilmeli, tüpün metal boru kısmı soğuk yanığına yol açabildiği için yalnızca tutma kolundan kavranmalıdır.
- Kuru kimyevi tozlu (ABC) söndürücüler: Elektrik yangınlarında güvenle kullanılabilir; ancak toz, elektronik cihazlarda kalıcı hasara ve yoğun temizlik ihtiyacına yol açar. Cihazın kurtarılması önemliyse CO2 tercih edilmelidir.
- Sunucu odası ve pano içi gibi kritik noktalarda, otomatik gazlı veya aerosol söndürme çözümleri müdahaleyi insana bırakmadan gerçekleştirir.
Müdahale Sonrası: Söndü Sanmayın
Elektrik yangınlarının sinsi yanı, yeniden alevlenme eğilimidir. Kablo kanallarının, pano içlerinin ve cihaz gövdelerinin içinde için için yanma sürebilir. Söndürme sonrası bölgeyi bir süre gözetim altında tutun ve olayın küçüklüğüne bakmaksızın 112 üzerinden itfaiyeye haber verilmiş olmasını sağlayın. Yangına karışan tesisat ve cihazlar, yetkili bir elektrikçi kontrol etmeden kesinlikle yeniden enerjilendirilmemelidir.
Elektrik Yangınlarını Önlemek
Bu yangınların büyük bölümü öngörülebilir nedenlerden çıkar: aşırı yüklenmiş uzatma kabloları ve çoklayıcılar, ezilmiş veya yıpranmış kablolar, gevşek bağlantıların ısınması, standart dışı ucuz ürünler ve bakımsız panolar. Önlem listesi de buna göre nettir: yüksek güçlü cihazları doğrudan prize takın, uzatma kablolarını kalıcı tesisat gibi kullanmayın, ısınan priz ve kokuyu ciddiye alıp bildirin, tesisatın periyodik bakım ve ölçümlerini yaptırın ve belgeli, standartlara uygun malzeme kullanın.
Sonuç
Elektrik yangınlarında davranış formülü kısadır: önce enerjiyi kes, suya ve köpüğe asla başvurma, CO2 veya kuru kimyevi tozla müdahale et, yeniden alevlenmeye karşı gözetim altında tut ve tesisatı kontrol ettirmeden enerji verme. Bu kuralları bilen bir kişi, en yaygın yangın türlerinden biri karşısında hem kendini hem çevresini koruyabilir.